Eindhoven Zoo is klaar met de bouw van een nieuw gebied. In korte tijd verrezen in het Brabantse dierenpark nieuwe verblijven voor rode panda’s en gouden takins: bijzondere hoefdieren uit China. In gesprek met deze site vertellen de ontwerper en een dierverzorger van de dierentuin meer over het project.
“Onze kleine panda’s verbleven eerst onder een elektriciteitsmast. Dat kon beter”, vertelt ontwerper Rick Merkx. “Het idee voor de takins gooide Stephan (hoofddierverzorging, red.) op. Ik dacht meteen: dit is echt een hele gave soort.” In januari werden de eerste plannen gemaakt, in april ging de schop de grond in en sinds vorige week verkennen de dieren hun nieuwe verblijven.
Op een voormalige kamelenweide verscheen een rotsachtig verblijf van 2100 vierkante meter. Het bevat bomen, klimstructuren, een overkapping, meerdere uitkijkpunten en honderdduizenden kilo’s stenen. Direct daarnaast kwamen twee kleinere verblijven voor rode panda’s. De kamelenstal werd hergebruikt voor de takins en een klein bestaand gebouw – een voormalige dassenburcht uit 2004 – dient nu als nachtverblijf voor de panda’s.
Nieuwe diersoort
Terwijl rode panda’s onder het grote publiek wel bekend zijn, zijn gouden takins dat minder. Deze bedreigde hoefdieren uit Chinese gebergten worden niet veel in dierentuinen gehouden. Ze vallen op door hun gespierde bouw en goudgele vacht. Over hun gedrag is nog relatief veel onbekend, door hun moeilijk begaanbare leefgebied. Daarom wordt er in dierentuinen veel onderzoek naar gedaan.
In Europa zijn slechts zo’n twintig dierentuinen met deze soort, maar dat aantal groeit hard. Sinds 2020 hebben meer dan tien parken de takinsoort toegevoegd aan hun collectie. Sinds deze week zijn ze bijvoorbeeld ook te zien in Tiergarten Schönbrunn, de oudste dierentuin van Europa.
In Nederland heeft Eindhoven Zoo de primeur te pakken: zij zijn nu de enige houder in het land van deze majestueuze dieren. Vanuit het Europese fokprogramma kreeg men twee mannetjes toegewezen: één van zes maanden oud uit Zoo Plzeň (Tsjechië) en een van 2,5 jaar uit Pairi Daiza (België).
Met Pairi Daiza werd veel kennis uitgewisseld. “Mijn collega’s hebben zich ook ingelezen en we hebben tips gevraagd aan de coördinator van het fokprogramma”, vertelt dierverzorger Egbert-Jan Plas. De verhuizing verliep goed. “Ze wenden snel aan elkaar en zijn maandag voor het eerst naar buiten gegaan. In het wild leven jonge mannetjes soms ook samen. In dierentuinen is dat ook al vaker succesvol gebleken.”
Rode panda’s
Ook het combineren van de takins en panda’s in één verblijf behoorde tot eerdere plannen, aldus Merkx. “We hebben het gehad over een route voor rode panda’s over het takinverblijf. De moeilijkheid daarvan is dat het gehele takinverblijf ook ‘panda-proof’ moest worden gemaakt.” Om het perk zou dan een niet-opklimbaar hek moeten komen, legt de ontwerper uit. “Dat zou visueel zo een nadelig effect hebben dat we er toch vanaf hebben gezien”.
Maar ook dit huidige pandaverblijf vergt de nodige aandacht, weet Plas. “Het blijven ontsnappingsgevoelige dieren. Er mogen geen afgewaaide takken blijven liggen en we letten op de groei van planten.” Wekelijks wordt met een stok van anderhalve meter door het verblijf gelopen om op te meten of ze nergens uit kunnen klimmen. “Het is gewoon goed blijven opletten.”
Hekwerk
Merkx is tevreden dat het takinproject is afgerond, maar blijft kritisch. Zo was er een plan dat bezoekers het hek boven een hoge rotswand bijna niet zouden zien. Dat zou er voor zorgen dat er ook vrij zicht zou zijn op de steenbokken – die aan de andere kant van de heuvel verblijven. “De kunst is om die rotswand te positioneren, boomwortels van bestaande bomen niet te beschadigen én voldoende ruimte te creëren voor een stukje uitvoering, zoals een bouwweg.”
Dat zorgde voor complicaties. “De rotswand staat net ietsjes verder naar achteren dan in het oorspronkelijk ontwerp, daardoor is de zichtlijn naar de steenbokken nét niet helemaal zoals ontworpen”, vertelt de ontwerper eerlijk. Bezoekers kunnen de steenbokken nu alsnog zien, maar wel alleen door het hek. De beplanting in het najaar moet het alsnog de finishing touch gaan geven en ook andere hekken rondom het hele perk gaan verbloemen.
Identiteit
Hoewel de twee diersoorten uit Aziatische berggebieden komen, is er geen sprake van een nieuw Himalaya-thema. “We gaan het park verdelen in andere verschillende gebieden. Dat wordt echt heel gaaf. Het eerste gebied loopt van de indoorspeeltuin tot aan de takins.” Welke thema’s er aan dit gebied en de rest van het park worden gekoppeld, zal pas volgend jaar bekend worden gemaakt. Eindhoven Zoo kiest in elk geval niet voor een indeling op land, continent of leefgebied, zoals veel andere dierentuinen doen.
Fokplannen
De twee takins en de eerste mannelijke rode panda zijn sinds deze week te zien. “We verwachten nog een vrouwtje, maar het mannetje is nog jong, dus dat hoeft niet meteen”, zegt Plas. Ook voor de takins zijn er plannen. “We kunnen later een van de mannetjes ruilen voor een vrouwtje en hopelijk bijdragen aan het fokprogramma. Maar dat is voor later.”
Alhoewel de takins bij het grote publiek onbekend zijn, denkt Merkx zeker dat het bezoekers zal aanspreken. “Het is een verrassend dier om te zien. Ook door hun bijzondere karakter denk ik dat bezoekers dit thuis gaan navertellen.”
