Als het aan de provincie Friesland ligt, stopt AquaZoo Leeuwarden met het opvangen van wasberen. In een interne brief aan de parkdirectie haalt de provincie hard uit naar de dierentuin. AquaZoo zou meermaals verkeerd gehandeld hebben rondom de ontsnapping van meerdere wasberen vorig jaar.
In maart 2024 ontving AquaZoo een groep van twaalf wasberen. Elf van hen ontsnapten op de eerste dag uit een separatieverblijf. Volgens de dierentuin voldeed het verblijf aan de benodigde eisen, maar de dieren wisten toch een gat in de afscheiding te maken en vluchtten onder meer naar omliggende natuurgebieden.
Om de wasberen te vangen, werden in samenwerking met verschillende partijen vangacties opgezet, waarvoor ook vergunningen zijn verleend. Over die samenwerking is de provincie echter ontevreden. “Daarbij merken wij op dat de communicatie en samenwerking tussen u en ons op dit dossier ons inziens niet goed verloopt”, aldus de provincie in een brief die deze week openbaar werd gemaakt.
De provincie stelt dat ze niet is geïnformeerd over een vergunning die AquaZoo van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) kreeg voor een nieuw wasberenverblijf. Ook zou er geen communicatie zijn geweest over de oorzaak van de latere ontsnapping. Vervolgens zouden er illegaal vangkooien in Friesland zijn geplaatst. Toen in mei vorig jaar opnieuw twee wasberen ontsnapten, werd dat maandenlang niet aan de provincie gemeld.
Invasieve exoot
De wasberen die naar AquaZoo kwamen, waren eerder opgevangen door Stichting AAP nadat ze uit natuurgebieden in Limburg waren gehaald. Zonder opvang zouden ze zijn afgeschoten, vanwege Europese regelgeving rond invasieve exoten. Vóór hun komst naar AquaZoo werden ze gecastreerd of gesteriliseerd en medisch onderzocht. Toch ziet de provincie nogsteeds grote risico’s voor de omliggende natuur.
“Deze ontsnapping is des te vervelender, omdat AquaZoo is gelegen naast het Natura 2000-gebied Groote Wielen en een belangrijk weidevogelgebied”, stelt de provincie. Ze benadrukt dat de roofdieren tijdens het broedseizoen zijn ontsnapt, kuikens van (water)vogels eten en zo vogelpopulaties bedreigen. “Mede hierom is het onverteerbaar dat bij AquaZoo tot tweemaal toe wasberen zijn ontsnapt, waarvan een aantal nog steeds vrij rondloopt in deze weidevogel-kansgebieden.”
De provincie vraagt zich af of de wasberen überhaupt naar Friesland hadden mogen komen. “Door wasberen te houden in uw dierentuin, die als soort bekend staan als notoire ontsnappers, bestaat het reële gevaar van verdere verspreiding”, staat in de brief. “Vanwege de reële ontsnappingskans zouden wasberen in onze optiek dan ook niet moeten worden verplaatst of opgevangen in gebieden waar zij nog niet voorkomen.” Dergelijke besluiten zouden volgens de provincie altijd vooraf in overleg moeten worden genomen.
Risico’s
Na de uitbraak is tussen AquaZoo en de provincie meermaals overleg geweest. “Door deze contacten is de indruk ontstaan dat u niet goed bent voorbereid op het terugvangen van ontsnapte dieren”, sneert het bestuur. Ook vreest men voor andere diersoorten in het park: “Gezien de problemen die zijn ontstaan ten aanzien van wasberen, vragen wij ons af of AquaZoo voldoende voorbereid is op ontsnappingen van andere (ook voor de mens gevaarlijker) exotische diersoorten.”
Om de grote bezorgdheid kracht bij te zetten, verwijst de provincie naar eerdere ontsnappingen, waaronder die van een Canadese bever en een trompetzwaan. Voor de beverontsnapping refereert men echter naar een nieuwsartikel van 21 jaar geleden, toen het park nog in handen van een andere eigenaar was. De trompetzwaan is al acht jaar niet meer in de collectie van AquaZoo. Bovendien kan de provincie in de brief niet aantonen dat een trompetzwaan in een naastgelegen natuurgebied daadwerkelijk uit AquaZoo kwam.
Verbaasde reactie
In een reactie aan Omroep Fryslân zegt parkmanager Jeroen Loomeijer verbaasd te zijn over de kritiek van de provincie. “Alles wat we hebben kunnen doen, deden we. We hebben meteen iedereen ingelicht en vangkooien op het terrein geplaatst.” Hij erkent dat de provincie eerder op de hoogte had moeten worden gebracht van de tweede ontsnapping, maar zegt dat hij diezelfde dag telefonisch contact heeft gezocht. Er werd niet opgenomen en vanwege de hectiek is er niet opnieuw gebeld.
Loomeijer geeft aan dat er vangkooien zijn verwijderd en dat hij verantwoordelijkheid neemt voor de constructiefout in het verblijf. Volgens hem wordt er sowieso alles aangedaan om ervoor te zorgen dat andere dieren niet ontsnappen.
Meer brieven
De provincie heeft ook een soortgelijke brief gestuurd naar het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Ook over die samenwerking rondom de wasberen is men ontevreden. Van de ontsnapte wasberen zijn er nog altijd drie vermist. De overige dieren zijn nu te zien in het Noord-Amerikaanse parkdeel Churchill.
