Erik Zevenbergen gaat later dit jaar stoppen als directeur van Diergaarde Blijdorp. De Rotterdamse econoom staat al bijna acht jaar aan het roer van de bekende dierentuin. Zijn vertrek volgt na een turbulente periode met een coronacrisis, dalende bezoekersaantallen en kritiek op een grote koerswijziging.
Per 1 september zwaait Zevenbergen definitief af als directeur. De dierentuin noemt het ‘een passend moment om het stokje over te dragen en ruimte te maken voor nieuw leiderschap’. Waarom dat precies nodig is, blijft onduidelijk: Blijdorp zwijgt opvallend hardnekkig over de reden van zijn vertrek. Een woordvoerder kan daar tegenover ZooFlits ook niets over zeggen.
Diergaarde Blijdorp is, ondanks zijn mogelijk gedwongen vertrek, jubelend over de directeur. “Onder zijn leiding wist Blijdorp zich te herpositioneren als een vooruitstrevende organisatie met internationale impact op het gebied van soortbehoud en natuurherstel”, aldus het park. “Erik laat een dierentuin achter met een visie voor de toekomst. We zijn hem veel dank verschuldigd voor zijn inzet van de afgelopen acht jaar,” laten toezichthouders van de dierentuin eveneens weten.
Corona
Onder meer tijdens de coronapandemie kwam Zevenbergen prominent in beeld. Hij speelde een cruciale rol in het bijeenbrengen van financiële steun voor het park. Met regelmatige mediaoptredens en een oproep tot donaties wist hij het publiek te mobiliseren. Ook zorgde hij – om de crisis door te komen – voor een lening van 10 miljoen euro bij de gemeente, waarvoor een reorganisatie noodzakelijk was.
Zevenbergen zijn tijd in Blijdorp markeert grote veranderingen in de dierentuin. Zo werd onder zijn bewind een streep gezet door onderdelen zoals de ritten door het park met de Jungle Express-wagens en de Vrije Vlucht Voorstelling met losvliegende vogels. Met een achtergrond in de economie en het onderwijs investeerde hij in partnerschappen met andere bedrijven. Ook werd er een kidspanel opgericht.
Masterplan
Zevenbergen presenteerde tweemaal een grootschalig masterplan voor de toekomst van Diergaarde Blijdorp. De eerste versie, Masterplan 2030, omvatte ambitieuze bouw- en renovatieplannen waarvoor 100 miljoen euro nodig was. Hierin waren onder meer een nieuw tijgerverblijf, een gorillagebied en een uitbreiding van het olifantenverblijf opgenomen.
Door de gevolgen van de coronapandemie bleken deze plannen niet langer haalbaar. In november 2023 lanceerde Zevenbergen daarom het compleet nieuwe Masterplan 2050, waarin de focus verschoof van parkontwikkeling naar duurzaamheid, conservatie en natuurbehoud. Blijdorp moet volgens deze visie omvormen van dierentuin naar een natuurherstelorganisatie, met als doel het redden van tien bedreigde dier- en plantsoorten.
Gorilla’s
In het nieuwe Masterplan werd echter geen woord meer gerept over het blijven houden van de ijsberen, zeeleeuwen, bizons en misschien wel de meest iconische diersoort in de Rotterdamse dierentuin: de gorilla’s. Van deze apensoort wordt nu al langzaam afscheid genomen. “Een nieuwe koers vergt nu eenmaal andere, soms moeilijke, keuzes”, vond Zevenbergen.
Deze koerswijziging en de daarmee gepaard gaande maatregelen lijken een keerpunt te zijn geweest in Zevenbergen zijn reputatie. Een deel van de bezoekers, abonnementhouders en fans keerde zich tegen de verhuisplannen en het nieuwe beleid. Toch bleef Zevenbergen vasthouden aan zijn visie: “Zo’n transitie en positie die je inneemt betekent ook dat je je kop boven het maaiveld uitsteekt. Hoge bomen vangen nou eenmaal veel wind”, stelde hij.
Zevenbergen stond in interviews en presentaties bekend om zijn spraakzaamheid, wat misschien niet altijd even goed uitpakte. Zo lekte hij tijdens een lezing voortijdig uit dat Ouwehands Dierenpark zou stoppen met zeeleeuwenshows. Dit besluit was toen nog niet publiekelijk door deze collega-dierentuin bekendgemaakt. Ook sprak hij uit dat zijn ‘hoogste doel’ is dat dierentuinen overbodig worden door natuurherstel. In datzelfde interview uitte hij zonder enige argumentatie kritiek op een van zijn eigen dierverblijven – op basis van onderbuikgevoel.
Bouwprojecten
Onder het bewind van Zevenbergen werden een aantal bouwprojecten afgerond. Zo werden de opgeknapte Roofdierengalerij en de Bergdierenrots opgeleverd. Ook werd het flamingoverblijf overnet, het Natuurbehoudscentrum geopend en een nieuw makiverblijf gebouwd, die inmiddels wel weer aan een verbouwing toe is.
Andere grootschalige projecten kwamen niet van de grond. Denk aan de uitbreiding van het Oceanium met komodovaranen en schildpadden of de dringend benodigde renovatie van vlinderkoepel Amazonica. Ook de plannen voor de uitbreiding van het olifantenverblijf zijn keer op keer uitgesteld. Daar werd het grootste gedeelte van Zevenbergen zijn Blijdorp-carrière wel over gesproken.
Bezoekersaantal
De bezoekersaantallen van Diergaarde Blijdorp schommelde de afgelopen jaren rond de 1,5 miljoen bezoekers, met uitzondering van de coronajaren. In 2024 zag Blijdorp haar bezoekersaantal in een regulier jaar dalen naar nieuw dieptepunt: 1.412.295 bezoekers. Dat waren er enkele tienduizenden minder dan het jaar daarvoor. Inmiddels is de hand op de knip en zijn bouwprojecten uitgesteld.
Wie Erik Zevenbergen opvolgt als directeur van de Rotterdamse dierentuin is op dit moment nog niet bekend. “De wervingsprocedure voor een opvolger zal binnenkort worden gestart”, aldus de dierentuin. Eerdere wisselingen aan de top van Blijdorp kenden een tussenperiode van enkele maanden. Wat het vertrek betekent voor de doorvoering van Masterplan 2050 en de verdere koers van Blijdorp is ook nog onduidelijk.
