Pairi Daiza heeft een regel van de branchevereniging European Association of Zoos and Aquaria (EAZA) overtreden. De populairste dierentuin van de Benelux nam dit jaar twee zeldzame Sri Lanka panters over van het Brabantse dierenpark BestZoo, zonder goedkeuring van het Europese fokprogramma. De kwestie is bij een gespecialiseerde adviesgroep beland. Dat blijkt uit onderzoek van ZooFlits.
Het gaat om de panters Hiruni en Kasun, die in mei 2025 in BestZoo werden geboren en begin dit jaar naar België verhuisden. De dieren werden niet door het Europese fokprogramma toegewezen aan de Belgische dierentuin, terwijl die wel voor deze soort bestaat. Zo’n fokprogramma wordt een EEP (EAZA Ex situ Programme) genoemd en valt onder dierentuinverenging EAZA. Daar zijn meer dan vierhonderd moderne dierentuinen bij aangesloten.
Dat Pairi Daiza als EAZA-lid deze pantersoort zonder goedkeuring heeft verkregen, is in strijd met de officiële regels van de vereniging. “Voor het verkrijgen of afstaan van dieren van soorten waarvoor een EEP bestaat, moet goedkeuring van het EEP worden gevraagd”, valt in een van de belangrijkste bestuursdocumenten van EAZA te lezen: het zogeheten EAZA Population Management Manual.
Het document bevat verplichte regels voor aangesloten dierentuinen. De specifieke regel over het vragen van goedkeuring voor de overname van EEP-dieren, geldt ook voor een EAZA-dierentuin wanneer het dieren overneemt van parken die geen lid zijn. Wie de voorschriften overtreedt, riskeert sancties. Die variëren van een officiële waarschuwing tot beperking of beëindiging van het EAZA-lidmaatschap.
Pairi Daiza bevestigt dat de panters zonder instemming van het Europese fokprogramma zijn overgenomen. “De transfer vond niet plaats op basis van een goedkeuring of aanbeveling van de EEP-coördinator”, meldt een woordvoerder aan ZooFlits. “Niet elke dierverplaatsing vindt plaats in het kader van een EEP-aanbeveling”, stelt hij.
TAG
EAZA weet van de opmerkelijke verhuizing. Tijdens het onderzoek van ZooFlits liet de vereniging deze zomer weten dat de verhuizing naar Pairi Daiza behandeld zou worden binnen een TAG (Taxon Advisory Group). Dat zijn adviesgroepen binnen EAZA die gespecialiseerd zijn in een bepaalde diergroep, zoals katachtigen. Een dergelijk overleg over een verhuizing is niet gebruikelijk.
De uitkomsten van het TAG-overleg wil de vereniging niet delen na vragen van deze site. Mede daardoor blijft voorlopig onduidelijk of Pairi Daiza sancties boven het hoofd hangen. “We maken de details of conclusies van interne besprekingen over individuele nalevingskwesties niet openbaar”, zegt een woordvoerder van EAZA.
Wel bevestigt de vereniging dat de interpretatie van de regels door ZooFlits juist is en dat overtredingen serieus worden genomen. “Wanneer er zorgen zijn over mogelijke overtredingen, hebben we vaste procedures om die via de juiste commissies te beoordelen en waar nodig maatregelen te nemen”.
(Tekst gaat verder onder de foto)

Inteelt
Uit eerder onderzoek van ZooFlits bleek dat de twee Pairi Daiza-panters afkomstig zijn uit een broer-zusparing. BestZoo mocht vroeger deelnemen aan het EEP, maar werd uitgesloten omdat het park zich niet aan de fokaanbevelingen hield. De dierentuin fokte met de panters die het nog had. Twee pantervrouwtjes kregen in 2025 jongen van hun volle broer. Twee van deze vijf inteeltjongen verblijven nu in Pairi Daiza.
De Nederlandse bioloog en katachtigenexpert Laura Bertola onderzocht de verwantschappen voor ZooFlits. “Dit is een groep die niet intern doorgefokt zou moeten worden omdat inteelt dan onvermijdelijk is”, waarschuwde ze vorig jaar. Volgens haar kan inteelt leiden tot misvormingen, verminderde vruchtbaarheid en andere gezondheidsproblemen.
Pairi Daiza zegt nu in een reactie aan ZooFlits de genetische achtergrond van de panters te kennen, maar distantieert zich van de kritiek. “We nemen daarbij niet de kwalificaties over die derden aan die achtergrond geven”. Volgens de dierentuin hadden de panters “nood” aan een plek waar ze “duurzaam konden worden opgevangen”. “Pairi Daiza kan hun die oplossing bieden en heeft ervoor gekozen hen op te vangen”, zegt de woordvoerder.
Passende huisvesting
Pairi Daiza stelt ook de dieren te hebben opgenomen omdat zij hen “passende huisvesting, deskundige verzorging en langdurig welzijn” konden bieden .”Voor ons is niet de kwalificatie van de transfer het belangrijkste, maar de verantwoordelijkheid die wij vanaf hun aankomst voor deze dieren opnemen”, aldus de voorlichter. Volgens Pairi Daiza wordt er nu overlegd en de aanbevelingen van de EEP-coördinator meegenomen.
Beperking
Het EEP voor Sri Lanka-panters is opgezet om een gezonde reservepopulatie buiten het wild te behouden. Daarnaast steunt het programma natuurbeschermingsprojecten. Binnen het programma wordt bepaald welke dieren waarheen verhuizen en welke dieren zich mogen voortplanten. Voor honderden diersoorten bestaan dergelijke Europese fokprogramma’s.
De Belgische dierentuin neemt deel aan tientallen EEP’s en is voor het verkrijgen van veel diersoorten afhankelijk van de vereniging. Het gaat onder meer om ijsberen, giraffen, gorilla’s, orang-oetans, olifanten en zeekoeien. Een beperking van lidmaatschapsrechten kan betekenen dat een dierenpark geen nieuwe EEP-diersoorten kan krijgen.
Zwarte panters
Het is niet de eerste keer dat Pairi Daiza panters van opmerkelijke adressen overneemt. In 2024 haalde de dierentuin al drie zwarte panters bij de omstreden Italiaanse fokker Tiger Experience. Dat terwijl er binnen EAZA inmiddels vijf afzonderlijke EEP’s voor verschillende panterondersoorten bestaan. In een wetenschappelijke publicatie uit 2022 wezen een EEP-coördinator en de toenmalige voorzitter van de EAZA katachtigen-TAG nog op plaatsgebrek voor Perzische panters.
Waarom EAZA-lid Pairi Daiza voor de tweede keer in korte tijd panters buiten EEP-fokprogramma’s om heeft gehaald, noemt de woordvoerder van de dierentuin een “onduidelijke vraag”. Een inhoudelijk antwoord hierover blijft uit. Die vraag werd vorig jaar ook vermeden na het binnenhalen van de zwarte panters. BestZoo-eigenaar Jos Nooren wil niet reageren omdat hij ZooFlits “te negatief” vindt.














